CL

CL (CAS Latency) to liczba cykli zegara, jaką pamięć RAM potrzebuje od momentu otrzymania polecenia odczytu do wystawienia pierwszej porcji danych. To najczęściej podawany timing pamięci — ten pierwszy numer w zapisie 16-18-18-38. Im niższy, tym moduł szybciej reaguje, ale sam CL nic nie mówi bez taktowania.

Dlaczego CL trzeba czytać razem z taktowaniem

CL liczy cykle, a nie sekundy. Jeden cykl przy DDR4-3200 trwa krócej niż przy DDR4-2400, więc te same 16 cykli oznacza inny realny czas. Wzór jest prosty: opóźnienie w nanosekundach = CL × 2000 / transfer w MT/s.

• DDR4-3200 CL16 → 16 × 2000 / 3200 = 10 ns
• DDR4-3600 CL18 → 10 ns (to samo, ale wyższa przepustowość)
• DDR5-6000 CL30 → 10 ns — mimo strasznie wyglądającego CL30

Właśnie dlatego DDR5 z pozoru wygląda gorzej od DDR4. Ma wyższe CL, bo pracuje na dużo wyższych zegarach.

Jakie wartości wybrać

Do biura i przeglądarki timingi są w praktyce bez znaczenia — bierz to, co tańsze. Do gier i tak zwanego 1% low warto celować w:

• DDR4: 3200 CL16 lub 3600 CL16-18
• DDR5 (Ryzen 7000/9000): 6000 CL30 — sweet spot platformy
• DDR5 (Intel): 6000-6400 CL30-CL32

Na co uważać: sklepowe filtry pozwalają sortować po CL i kuszą tanim CL14 przy niskim taktowaniu — to zwykle gorszy zestaw niż szybsza kość z wyższym CL. Pamiętaj też, że CL działa dopiero po włączeniu profilu XMP albo EXPO. Bez tego moduł startuje na bazowych ustawieniach JEDEC i Twoje CL16 zamienia się w coś zupełnie innego.