Socket procesora, po polsku gniazdo, to złącze na płycie głównej, w które wkładasz CPU. Określa liczbę i układ styków, a przez to decyduje, które procesory w ogóle fizycznie i elektrycznie pasują do danej płyty.
Spotkasz dwa typy konstrukcji. W LGA (stosowanym przez Intela i od AM5 także przez AMD) piny znajdują się w gnieździe, a procesor ma płaskie pola stykowe. W starszym PGA to procesor ma nóżki — dlatego przy AM4 tak łatwo było wygiąć piny podczas wyjmowania CPU przyklejonego do chłodzenia.
Aktualne gniazda
- AMD AM5 — obecna platforma pod Ryzeny, wyłącznie z pamięcią DDR5.
- AMD AM4 — poprzednia generacja, wciąż popularna na rynku wtórnym i w tanich zestawach z DDR4.
- Intel LGA1700 — procesory z serii 12., 13. i 14. generacji.
- Intel LGA1851 — nowsza podstawka pod kolejne generacje Core.
Sam socket to nie wszystko
Zgodne gniazdo nie gwarantuje, że procesor ruszy. Liczy się jeszcze chipset i wersja BIOS-u — starsza płyta może wymagać aktualizacji, zanim rozpozna nowszy CPU. Na szczęście wiele modeli ma funkcję BIOS Flashback, pozwalającą wgrać firmware bez zamontowanego procesora.
Socket wpływa też na chłodzenie. AM4 i AM5 mają identyczny rozstaw otworów montażowych, więc stare coolery pasują. Przy przesiadce z LGA1700 na LGA1851 zwykle potrzebujesz nowego zestawu montażowego, choć producenci chłodzeń często wysyłają je za darmo.
W laptopach temat praktycznie nie istnieje — tam procesory są lutowane bezpośrednio do płyty w obudowie BGA i nie da się ich wymienić. Wybór CPU w laptopie to wybór na cały okres życia sprzętu.