Advanced Format (sektor 4K) to standard dysków twardych, w których fizyczny sektor ma 4096 bajtów zamiast tradycyjnych 512 B. Większy sektor oznacza mniej miejsca traconego na przerwy i znaczniki między sektorami oraz mocniejszą korekcję błędów (ECC) liczoną na większym bloku danych. Producent może dzięki temu upchnąć więcej danych na talerzu.
Problem w tym, że przez dekady oprogramowanie zakładało sektor 512 B. Dlatego na rynku spotkasz trzy warianty:
512n– natywny sektor 512 B, dziś głównie starsze i mniejsze dyski.512e– fizycznie 4K, ale dysk udaje przed systemem sektory 512 B. To najpopularniejsza opcja w dyskach konsumenckich.4Kn– sektor 4K widoczny wprost dla systemu, bez emulacji. Spotykany głównie w dyskach serwerowych.
Na co to realnie wpływa
W dysku 512e zapis fragmentu mniejszego niż 4 KB wymaga od kontrolera operacji read-modify-write: odczytu całego sektora 4K, podmiany kawałka i zapisu z powrotem. Przy poprawnie wyrównanych partycjach i systemie plików z blokiem 4 KB (NTFS, ext4) prawie się to nie zdarza. Przy złym wyrównaniu wydajność zapisu potrafi wyraźnie spaść.
Dyski 4Kn wymagają wsparcia ze strony systemu, firmware’u i kontrolera. Współczesne systemy z UEFI sobie radzą, ale stare oprogramowanie, część narzędzi do klonowania i niektóre obudowy USB już nie. Do domowego PC lub NAS-a 512e to najbezpieczniejszy wybór. Po 4Kn sięgaj świadomie, gdy wiesz, że cały łańcuch to obsłuży.
Uwaga przy przenoszeniu dysku z obudowy USB do komputera: niektóre mostki USB-SATA raportują inny rozmiar sektora niż sam dysk, przez co tablica partycji może być nieczytelna po podłączeniu bezpośrednio.
Zobacz też hasła Wyrównanie partycji i Tablica partycji GPT.