UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) to nowoczesne oprogramowanie układowe płyty głównej, które zastąpiło klasyczny BIOS. Uruchamia sprzęt po włączeniu zasilania, sprawdza podzespoły i przekazuje sterowanie systemowi operacyjnemu.
W mowie potocznej i w instrukcjach płyt dalej mówi się „BIOS”, a w menu często widnieje napis „UEFI BIOS”. Od dobrych kilku lat chodzi jednak niemal zawsze o UEFI. Klasyczny BIOS z lat 80. był mocno ograniczony i nie nadążał za współczesnym sprzętem.
Co daje UEFI
- Dyski GPT: obsługa partycjonowania GPT pozwala uruchomić system z dysku większego niż
2 TB. Stary układ MBR z BIOS-em tego nie potrafi. - Secure Boot: weryfikuje podpis programu rozruchowego, co utrudnia życie złośliwemu oprogramowaniu startującemu przed systemem.
- Interfejs graficzny z obsługą myszy, monitoringiem temperatur i ustawieniami wentylatorów.
- Szybszy start i aktualizacje z poziomu samego UEFI, np. z pendrive’a.
Na co uważać
Windows 11 wymaga uruchamiania w trybie UEFI z obsługą Secure Boot oraz modułu TPM 2.0. Jeśli instalator twierdzi, że komputer się nie nadaje, często wystarczy włączyć te opcje w ustawieniach płyty. Sprzęt jest w porządku, tylko ustawienia są stare.
Uważaj też na tryb CSM (Compatibility Support Module), który emuluje stary BIOS. Przydaje się do bardzo starych systemów, ale przy włączonym CSM Secure Boot nie działa, a dysk systemowy może zostać przygotowany jako MBR. Przy nowej instalacji zostaw czysty tryb UEFI.
Zobacz też hasła BIOS Flashback i Reset CMOS.