Snapshot (migawka) to zapis stanu systemu plików lub woluminu z konkretnej chwili. Pozwala w kilka sekund cofnąć dane do momentu sprzed zmiany. Nie kopiuje wszystkiego od nowa: zapamiętuje układ bloków, a potem przechowuje głównie to, co się zmieniło. Dlatego tuż po utworzeniu zajmuje bardzo mało miejsca.
Najczęściej działa to w technice copy-on-write. Gdy modyfikujesz plik, system zapisuje nowe bloki obok starych, a migawka dalej wskazuje na stare. Migawki obsługują systemy plików takie jak ZFS i Btrfs, menedżer woluminów LVM, Windows (Volume Shadow Copy, czyli „poprzednie wersje” plików) oraz większość domowych serwerów NAS.
Gdzie to się przydaje
- NAS – migawki co godzinę lub co dzień pozwalają odzyskać przypadkiem skasowany folder bez sięgania po pełny backup.
- Ransomware – migawki tylko do odczytu na NAS-ie bywają ratunkiem, gdy złośliwe oprogramowanie zaszyfruje udział sieciowy.
- Aktualizacje systemu – migawka przed dużą zmianą (np. w Linuksie na Btrfs) daje szybki powrót, gdy coś się posypie.
- Maszyny wirtualne – zapisujesz stan VM przed eksperymentem i wracasz jednym kliknięciem.
Mit: snapshot to backup
Nie jest. Migawka leży na tym samym nośniku co dane. Gdy padnie dysk albo cała macierz, migawki znikną razem z oryginałem. Traktuj ją jak szybki przycisk „cofnij”, a prawdziwą kopię trzymaj na innym urządzeniu, najlepiej też poza domem.
Uważaj też na retencję. Każda migawka blokuje stare bloki, więc przy częstych zmianach i długim przechowywaniu potrafią zjeść sporo miejsca. Ustaw rozsądną politykę, np. godzinowe z ostatniej doby i dzienne z ostatniego miesiąca.
Zobacz też hasła NAS i RAID.