Rozmiar jednostki alokacji (klaster, allocation unit size) to najmniejszy blok, w jakim system plików przydziela miejsce na dysku. Wybierasz go podczas formatowania, a każdy plik zajmuje zawsze pełną liczbę takich bloków – nawet jeśli ma kilka bajtów.
Właśnie dlatego w Windows widzisz dwie wartości: „Rozmiar” i „Rozmiar na dysku”. Plik o wielkości 1 KB na partycji z klastrem 4 KB zajmie 4 KB. Przy klastrze 64 KB – 64 KB. Tysiące małych plików potrafią w ten sposób zmarnować sporo miejsca.
Co wybrać
- Dysk systemowy i ogólnego użytku (NTFS) – zostaw domyślne
4 KB. Windows dobiera je automatycznie dla typowych pojemności i to najlepszy kompromis. - Dysk na duże pliki (filmy, obrazy maszyn wirtualnych, archiwa) – większy klaster, np.
64 KB, może nieco przyspieszyć pracę i zmniejszyć fragmentację. - Pendrive i karty pamięci – opcja „Domyślnie” w oknie formatowania jest w zupełności OK.
Na co uważać
Wbudowana kompresja plików NTFS działa tylko przy klastrach do 4 KB. Jeśli sformatujesz partycję z większym klastrem, opcja kompresji przestanie być dostępna. Rozmiaru klastra nie zmienisz też później bez ponownego formatowania, czyli utraty danych.
Mit: „większy klaster = szybszy dysk”. W codziennym użytkowaniu SSD różnica jest niezauważalna, a zysk pojawia się tylko przy specyficznych zastosowaniach z bardzo dużymi plikami. Jeśli nie wiesz, co wybrać, wybierz domyślne.
Zobacz też hasła NTFS i exFAT.